باز در قرآن مىخوانيم : « وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها » « 1 » ، يعنى هر انسانى سمت و جهتى دارد كه بدان سو ، رو مىكند . و فرمود : « هر مصيبتى كه در روى زمين رخ مىدهد و يا شما گرفتار آن مىشويد همگى در كتابى است پيش از آن كه ما آن‌ها را ايجاد كنيم . » « 2 » مفهوم اين آيات هم آن است كه سعادت و شقاوت غايت و پايانى هستند براى انسان كه او متوجه و در حركت به سوى آن دو مىباشد . و خداى تعالى مىفرمايد : « كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ * فَرِيقاً هَدى وَ فَرِيقاً حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلالَةُ » « 3 » ، يعنى همان‌گونه كه شما را آفريد و خلقت شما را آغاز كرد ، بر مىگرديد . گروهى را هدايت كرده و جمعى هم گمراهى و ضلالت درباره شان به ثبوت رسيده است . از اين آيه نيز چنين نتيجه مىگيريم كه پايان كار انسان از حيث خوشبختى و بدبختى همان چيزى است كه در آغاز خلقتش بوده و ابتداى آفرينش گل بوده است . پس اين گل و طينت همان سرشت سعادت و شقاوت است و پايان كار سعيد ، بهشت و آخر كار شقى ، دوزخ است پس بهشت و دوزخ آغاز كارند ، چون پايان كار نيز هستند . بنابراين صحيح است گفته شود كه آدميان سعيد و خوشبخت از طينت بهشت و اشخاص شقى و بدبخت از طينت آتش خلق شده‌اند . و خداى تعالى گويد : « آگاه باشيد كه كتاب نيكان و نيكوكاران در عليين است و تو چه مىدانى كه عليين چيست ؟ كتابى است رقم شده و مقربان بر آن گواهند و متوجه باشيد كه كتاب بدكاران در سجين است و تو چه مىدانى كه سجين چيست ؟ كتابى است رقم زده شده ، پس بدا به حال دروغ پردازان و تكذيب پيشگان در آن روز . » « 4 » اين آيه نيز مشعر بر آن است كه عليين و سجيين همان پايان كار نيكوكاران و

--> ( 1 ) . بقره ، آيهء 148 . . ( 2 ) . حديد ، آيهء 22 . . ( 3 ) . اعراف ، آيهء 29 . . ( 4 ) . مطففين ، آيات 7 ، 10 و 18 - 20 . .